(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 095

॥ శ్రీః ॥
6.95. అధ్యాయః 095
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
భగదత్తాదియుద్ధం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 6-95-0x(4177)(42966)
తస్మిన్మహతి సంక్రందే రాజా దుర్యోధనస్తదా।
`పరాజయం రాక్షసేన నామృష్యత పరంతపః।'
గాంగేయముపసంగంయ వినయేనాభివాద్య చ ॥ 6-95-1(42967)
తస్య సర్వం యథావృత్తమాఖ్యాతుముపచక్రమే।
ఘటోత్కచస్య విజయమాత్మనశ్చ పరాజయం ॥ 6-95-2(42968)
కథయామాస దుర్ధర్షో వినిఃశ్వస్య పునఃపునః ।
అబ్రవీచ్చ తదా రాజన్భీష్మం కురుపితామహం ॥ 6-95-3(42969)
భవంతం సముపాశ్రిత్య ద్రోణం చైవ పితామహ ।
పాండవైర్విగ్రహో ఘోరః సమారబ్ధో మయా ప్రభో ॥ 6-95-4(42970)
ఏకాదశ సమాఖ్యాతా అక్షౌహిణ్యశ్చ యా మమ।
నిదేశే తవ తిష్ఠంతి మయా సార్ధం పరంతప ॥ 6-95-5(42971)
సోఽహం భరతశార్దూల భీమసేనపురోగమైః ।
ఘటోత్కచం సమాశ్రిత్య పాండవైర్యుధి నిర్జితః ॥ 6-95-6(42972)
తన్మే దహతి గాత్రాణి శుష్కవృక్షమివానలః ।
తదిచ్ఛామి మహాభాగ త్వత్ప్రసాదాత్పరంతప ॥ 6-95-7(42973)
రాక్షసాపశదం హంతుం స్వయమేవ పితామహ ।
త్వాం సమాశ్రిత్య దుర్ధర్షం తన్మే కర్తుం త్వమర్హసి ॥ 6-95-8(42974)
సంజయ ఉవాచ। 6-95-9x(4178)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు వచనం రాజ్ఞో భరతసత్తమ।
దుర్యోధనమిదం వాక్యం భీష్మః శాంతనవోఽబ్రవీత్ ॥ 6-95-9(42975)
శృణు రాజన్మమ వచో యత్త్వాం వక్ష్యామి కౌరవ।
యథా త్వయా మహారాజ వర్తితవ్యం పరంతప ॥ 6-95-10(42976)
ఆత్మా రక్ష్యస్త్వయా తాత సర్వావస్థాస్వరిందమ।
ధర్మరాజేన సంగ్రామస్త్వయా కార్యః సదాఽనఘ ॥ 6-95-11(42977)
అర్జునేన యమాభ్యాం వా భీమసేనేన వా పునః ।
అన్యైర్వా పృథివీపాలై రాజా రాజానమృచ్ఛతి ॥ 6-95-12(42978)
న తు కార్యస్త్వయా రాజన్హైడింబేన దురాత్మా।
అహం ద్రోణః కృపో ద్రౌణిః కృతవర్మా చ సాత్వతః।
శల్యశ్చ వృషసేనశ్చ వికర్ణశ్చ మహారథః ॥ 6-95-13(42979)
శేషాశ్చ భ్రాతరస్త్వన్యే దుఃశాసనపురోగమాః।
త్వదర్థే ప్రతియోత్స్యామో రాక్షసం తం మహాబలం ॥ 6-95-14(42980)
రౌద్రే తస్మిన్రాక్షసేంద్రే యది తే హృచ్ఛయో మహాన్ ।
అయమాగచ్ఛతు రణం తస్య యుద్ధాయ దుర్మతేః ॥ 6-95-15(42981)
భగదత్తో మహీపాలః పురందరసమో యుధి ।
ఏతావదుక్త్వా రాజానం భగదత్తమథాబ్రవీత్ ॥ 6-95-16(42982)
సమక్షం పార్థివేంద్రస్య వాక్యం వాక్యవిశారదః।
గచ్ఛ శీఘ్రం మహారాజ హైడింబం యుద్ధదుర్మదం ॥ 6-95-17(42983)
వారయస్వ రణే యత్తో మిషతాం సర్వధన్వినాం ।
రాక్షసం క్రూరకర్మాణం యథేంద్రస్తారకం పురా ॥ 6-95-18(42984)
తవ దివ్యాని చాస్త్రాణి విక్రమశ్చ పరంతప ।
సమాగమశ్చ బహుభిః పురాఽభూదమరైః సహ ॥ 6-95-19(42985)
త్వం తస్య నృపశార్దూల ప్రతియోద్ధా మహాహవే ।
స్వబలేనావృతో గచ్ఛ జహి రాక్షసపుంగవం ॥ 6-95-20(42986)
సంజయ ఉవాచ। 6-95-21x(4179)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు వచనం భీష్మస్య పృతనాపతేః।
ప్రయయౌ సింహనాదేన పరానభిముఖకో ద్రుతం ॥ 6-95-21(42987)
తమాపతంతం సంప్రేక్ష్య గర్జంతమివ తోయదం ।
అభ్యవర్తంత సంక్రుద్ధాః పాండవానాం మహారథాః ॥ 6-95-22(42988)
భీమసేనోఽభిమన్యుశ్చ రాక్షసశ్చ ఘటోత్కచః ।
ద్రౌపదేయాః సత్యధృతిః క్షత్రదేవశ్చ భారత ॥ 6-95-23(42989)
చేదిపో వసుదానశ్చ దశార్ణాధిపతిస్తథా ।
సుప్రతీకేన తాంశ్చాపి భగదత్తోఽప్యుపాద్రవత్ ॥ 6-95-24(42990)
తతః సమభవద్యుద్ధం ఘోరరూపం భయానకం।
పాండూనాం భగదత్తేన యమరాష్ట్రవివర్ధనం ॥ 6-95-25(42991)
ప్రయుక్తా రథిభిర్బాణా భీమవేగాః సుతేజనాః ।
తే నిపేతుర్మహారాజ నాగేషు చ రథేషు చ ॥ 6-95-26(42992)
ప్రభిన్నాశ్చ మహానాగా వినీతా హస్తిసాదిభిః ।
పరస్పరం సమాసాద్య సంనిపేతురభీతవత్ ॥ 6-95-27(42993)
మదాంధా రోషసంరబ్ధా విషాణాగ్రైర్మహాహవే ।
బిభిదుర్దంతముసలైః సమాసాద్య పరస్పరం ॥ 6-95-28(42994)
హయాశ్చ చామరాపీడాః ప్రాసపాణిభిరాస్థితాః ।
చోదితాః సాదిభిః క్షిప్రం నిజఘ్రురితరేతరం ॥ 6-95-29(42995)
పాదాతాశ్చ పదాత్యోఘైస్తాడితాః శక్తితోమరైః।
న్యపతంత తదా భూమౌ శతశోఽథ సహస్రశః ॥ 6-95-30(42996)
రథినశ్చ రథాకంశ్చిత్రాన్కర్ణినాలీకతోమరైః ।
నిహత్య సమరే వీరాన్సింహనాదాన్వినేదిరే ॥ 6-95-31(42997)
తస్మింస్తథా వర్తమానే సంగ్రామే రోమహర్షణే ।
భగతత్తో మహేష్వాసో భీమసేనమథాద్రవత్ ॥ 6-95-32(42998)
కుంజరేణ ప్రభిన్నేన సప్తధా స్రవతా మదం।
పర్వతేన యథా తోయం స్రవమాణేన సర్వశః ॥ 6-95-33(42999)
కిరంఛరసహస్రాణి సుప్రతీకశిరోగతః ।
ఐరావతస్థో మఘవాన్వారిధారా ఇవానఘ ॥ 6-95-34(43000)
స భీమం శరధారాభిస్తాజయామాస పార్థివః ।
పర్వతం వారిధారాభిస్తపాంతే జలదో యథా ॥ 6-95-35(43001)
భీమసేనస్తు సంక్రుద్ధః పాదరక్షాన్పరఃశతాన్।
నిజఘాన మహేష్వాసః సంరబ్ధః శరవృష్టిభిః ॥ 6-95-36(43002)
తాందృష్ట్వా నిహతాన్క్రుద్ధో భగదత్తః ప్రతాపవాన్ ।
చోదయామాస నాగేంద్రం భీమసేనరథం ప్రతి ॥ 6-95-37(43003)
స నాగః ప్రేషితస్తేన బాణో జ్యాచోదితో యథా।
అభ్యధావత వేగేన భీమసేనపురోగమాః ॥ 6-95-38(43004)
తమాపతంతం సంప్రేక్ష్య పాండవానాం మహారథాః।
అభ్యవర్తంత వేగేన భీమసేనపురోగమాః ॥ 6-95-39(43005)
కేకయాశ్చాభిమన్యుశ్చ ద్రౌపదేయాశ్చ సర్వశః।
దశార్ణాధిపతిః శూరః క్షత్రదేవశ్చ మారిష ॥ 6-95-40(43006)
చేదిపో ధృష్టకేతుశ్చ సంరబ్ధాః సర్వ ఏవ తే।
ఉత్తమాస్త్రాణి దివ్యాని దర్శయంతో మహాబలాః ॥ 6-95-41(43007)
తమేకం కుంజరం క్రుద్ధాః సమంతాత్పర్యవారయన్ ।
స విద్ధో బహుభిర్బాణైర్వ్యరోచత మహాద్విపః ॥ 6-95-42(43008)
సంజాతరుధిరోత్పీడో ధాతుచిత్ర ఇవాద్రిరాట్।
దశార్ణాధిపతిశ్చాఽపి గజం భూమిధరోపమం ॥ 6-95-43(43009)
సమాస్థితోఽభిదుద్రావ భగదత్తస్య వారణం।
తమాపతంతం సమరే జగం జగపతిః స చ ॥ 6-95-44(43010)
దధార సుప్రతీకోఽపి వేలేవ మకరాలయం ।
వారితం ప్రేక్ష్య నాగేంద్రం దశార్ణస్య మహాత్మనః ॥ 6-95-45(43011)
సాధుసాధ్వితి సైన్యాని త్వదీయాన్యభ్యపూజయన్ ।
తతః ప్రాగ్జ్యోతిషః క్రుద్ధస్తోమరాన్వై చతుర్దశ ॥ 6-95-46(43012)
ప్రాహిణోత్తస్య నాగస్య ప్రముఖే నృపసత్తమ।
తస్య కుంభపరిత్రాణాం శాతకుంభపరిష్కృతం ॥ 6-95-47(43013)
విదార్య ప్రావిశన్క్షిప్రం వల్మీకమివ పన్నగాః।
స గాఢవిద్ధో వ్యథితో నాగో భరతసత్తమ ॥ 6-95-48(43014)
ఉపావృత్తమదః క్షిప్రమభ్యవర్తత వేగినః ।
స ప్రదుద్రావ వేగేన ప్రణదన్భైరవం రవం ॥ 6-95-49(43015)
సంమర్దమానః స్వబలం వాయుర్వృక్షానివౌజసా ।
తస్మిన్పరాజితే నాగే పాండవానాం మహారథాః ॥ 6-95-50(43016)
సింహనాదం వినద్యోచ్చైర్యుద్ధాయైవావతస్థిరే ।
తతో భీమం పురస్కృత్య భగదత్తముపాద్రవన్ ॥ 6-95-51(43017)
కిరంతో వివిధాన్బాణాఞ్శస్త్రాణి వివిధాని చ।
తేషామాపతతాం రాజన్సంక్రుద్ధానామమర్షిణాం ॥ 6-95-52(43018)
శ్రుత్వా స నినదంక ఘోరమమర్షాద్గతసాధ్వసః ।
భగదత్తో మహేష్వాసః స్వనాగం ప్రత్యచోదయత్ ॥ 6-95-53(43019)
అంకుశాంగుష్ఠనుదితః స గజప్రవరో యుధి।
తస్మిన్క్షణే సమభవత్సాంవర్తక ఇవానలః ॥ 6-95-54(43020)
రథసంఘాంస్తథా నాగాన్హయాంశ్చ హయసాదినః ।
పాదాతాంశ్చ సుసంక్రుద్ధః శతశోఽథ సహస్రశఃక ॥ 6-95-55(43021)
అమృద్గాత్సమరే నాగః సంప్రధావంస్తతస్తతః।
తేన సంలోడ్యమానం తు పాండవానాం బలం మహత్ ॥ 6-95-56(43022)
సంచుకోచ మహారాజ చర్మేవాగ్నౌ సమాహితం ।
భగ్నం తు స్వబలం దృష్ట్వా భగదత్తేన ధీమతా ॥ 6-95-57(43023)
ఘటోత్కచోఽథ సంక్రుద్ధో భగదత్తముపాద్రవత్।
వికటః పరుషో రాజందీప్తాస్యో దీప్తలోచనః ॥ 6-95-58(43024)
రూపం విభీషణం కృత్వా రోషేణ ప్రజ్వలన్నివ ।
జగ్రాహ విమలం శూలం గిరీణామపి దారణం ॥ 6-95-59(43025)
నాగం జిఘాంసుః సహసా చిక్షేప చ మహాబలః।
స విస్ఫులింగమాలాభిః సమంతాత్పరివేష్టితం ॥ 6-95-60(43026)
తమాపతంతం సహసా దృష్ట్వా ప్రాగ్జ్యోతిషో నృపః ।
చిక్షేప రుచిరం తీక్ష్ణమర్ధచంద్రం సుదారుణం ॥ 6-95-61(43027)
చిచ్ఛేద తన్మహచ్ఛూలం తేన బాణేన వేగవాన్ ।
ఉత్పపాత ద్విధా చ్ఛిన్నం శూలం హేమపరిష్కృతం ॥ 6-95-62(43028)
మహాశనిర్యథా భ్రష్టా శక్రముక్తా నభోగతా ।
శూలం నిపతితం దృష్ట్వా ద్విధా కృత్తం చ పార్థివః ॥ 6-95-63(43029)
రుక్మదండాం మహాశక్తిం జగ్రాహాగ్నిశిఖోపమాన్ ।
చిక్షేప తాం రాక్షసస్య తిష్ఠితిష్ఠేతి చాబ్రవీత్ ॥ 6-95-64(43030)
తామాపతంతీం సంప్రేక్ష్య వియత్స్థామశనీమివ ।
ఉత్పత్య రాక్షసస్తూర్ణం జగ్రాహ చ ననాద చ ॥ 6-95-65(43031)
బభంజ చైనాం త్వరితో జానున్యారోప్య భారత।
పశ్యతః పార్థివేంద్రస్య తదద్భుతమివాభవత్ ॥ 6-95-66(43032)
తదవేక్ష్య కృతం కర్మ రాక్షసేన బలీయసా।
దివి దేవాః సగంధర్వా మునయశ్చాపి విస్మితాః ॥ 6-95-67(43033)
పాండవాశ్చ మహారాజ భీమసేనపురోగమాః ।
సాధుసాధ్వితి నాదేన పృథివీమన్వనాదయన్ ॥ 6-95-68(43034)
తం తు శ్రుత్వా మహానాదం ప్రహృష్టానాం మహాత్మనాం ।
నామృష్యత మహేష్వాసో భగదత్తః ప్రతాపవాన్ ॥ 6-95-69(43035)
స విష్ఫార్య మహచ్చాపమింద్రాశానిసమప్రభం ।
అభిదుద్రావ వేగేన పాండవానాం మహారథాన్ ॥ 6-95-70(43036)
విసృజన్విమలాంస్తీక్ష్ణాన్నారాచాంజ్వలనప్రభాన్ ।
భీమమేకేన వివ్యాధ రాక్షసం నవభిః శరైః ॥ 6-95-71(43037)
అభిమన్యుం త్రిభిశ్చైవ కేకయాన్పంచ పంచభిః ।
పూర్ణాయతవిసృష్టేన శరేణానతపర్వణా ॥ 6-95-72(43038)
బిభేద దక్షిణం బాహుం క్షత్రేదవస్య చాహవే ।
పపాత సహసా తస్య సశరం ధనురుత్తమం ॥ 6-95-73(43039)
ద్రౌపదేయాంస్తతః పంచ పంచభిః సమతాడయత్ ।
భీమసేనస్య చ క్రోధాన్నిజఘాన తురంగమాన్ ॥ 6-95-74(43040)
ధ్వజం కేసరిణం చాస్య చిచ్ఛేద విశిఖైస్త్రిభిః ।
నిర్బిభేద త్రిభిశ్చాన్యైః సారథిం చాస్య పత్రిభిః ॥ 6-95-75(43041)
స గాఢవిద్ధో వ్యథితో రథోపస్థ ఉపావిశత్ ।
విశోకో భరతశ్రేష్ఠ భగదత్తేన సంయుగే ॥ 6-95-76(43042)
తతో భీమో మహాబాహుర్విరథో రథినాం వరః ।
గదాం ప్రగృహ్య వేగేన ప్రచస్కంద రథోత్తమాత్ ॥ 6-95-77(43043)
తముద్యతగదం దృష్ట్వా సశృంగమివ పర్వతం ।
తావకానాం భయం ఘోరం సమపద్యత భారత ॥ 6-95-78(43044)
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు పాండవః కృష్ణసారథిః ।
ఆజగామ మహారాజ నిఘ్నఞ్శత్రూన్సమంతతః ॥ 6-95-79(43045)
యత్ర తౌ పురుషవ్యాఘ్రౌ పితాపుత్రౌ మహాబలౌ ।
ప్రాగ్జ్యోతిషేణ సంయుక్తౌ భీమసేనఘటోత్కచౌ ॥ 6-95-80(43046)
దృష్ట్వా చ పాండవో భ్రాతౄన్యుధ్యమానాన్మహారథాన్ ।
త్వరితో భరతశ్రేష్ఠ తత్రాయుధ్యత్కిరంఛరాన్ ॥ 6-95-81(43047)
తతో దుర్యోధనో రాజా త్వరమాణో మహారథః ।
సేనామచోదయత్క్షిప్రం రథనాగాశ్వసంకులాం ॥ 6-95-82(43048)
తామాపతంతీం సహసా కౌరవాణాం మహాచమూం ।
అభిదుద్రావ వేగేన పాండవః శ్వేతవాహనః ॥ 6-95-83(43049)
భగదత్తశ్చ సమరే తేన నాగేన భారత।
విమృద్గన్పాండవబలం యుధిష్ఠిరముపాద్రవత్ ॥ 6-95-84(43050)
తదాసీత్సుమహద్యుద్ధం భగదత్తస్య మారిష।
పాంచాలైః పాండవేయైశ్చ కేకయైశ్చోద్యతాయుధైః ॥ 6-95-85(43051)
భీమసేనోఽపి సమరే తావుభౌ కేశవార్జినౌ ।
అశ్రావయద్యథావృత్తమిరావద్వధతుత్తమం ॥ ॥ 6-95-86(43052)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి భీష్మవధపర్వణి అష్టమదివసయుద్ధే పంచనవతితమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Footnotes

6-95-4 భవంతం సముపాశ్రిత్య వాసుదేవం యథా పరైః ఇతి ఝo పాఠః। డ పాఠే అయమర్థశ్లోకో నాస్తి॥
6-95-15 అనుశయ ఇతి పాఠే పశ్చాత్తాపః ॥
6-95-77 ప్రచస్కంద అవతతార ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.